Bokashi is voeding voor het bodemleven. Het is het Japanse woord voor goed gefermenteerd organisch materiaal. Het kan van alle organisch materiaal worden gemaakt; van berm- en slotmaaisel, blad en eigen keukenafval. Na het versnipperen van maaisel en blad worden micro-organismen en kalk toegevoegd en wordt het materiaal op elkaar geperst. Onder een zeil of onder een laag compost moet het zonder zuurstof 10 tot 12 weken fermenteren. Daarna kan het worden verspreid.
Zo kan het
Uitkomsten onderzoek organische bodemverbeteraars: veilig en positief effect
Lokaal geproduceerde bodemverbeteraars zoals Bokashi zijn veilig voor mens en milieu, en hebben positief effect op de bodemvruchtbaarheid en het bodemleven. Dat blijkt uit onderzoek van het Kennisprogramma Circulair Terreinbeheer en de WUR.
Het Kennisprogramma Circulair Terreinbeheer onderzocht van 2021 tot 2026 samen met de WUR organische bodemverbeteraars, waaronder bokashi en verschillende vormen van bewerkt en onbewerkt maaisel en/of blad uit het groenbeheer in de stad. Verder is onderzoek gedaan naar de effecten van de toepassing van de bodemverbeteraars op o.a. de hoeveelheid organische stof, het bodemleven, het nutriëntengehalte en de gewasproductie. In het onderzoek is vastgesteld dat lokaal geproduceerde bodemverbeteraars veilig zijn voor mens en milieu. Net als centraal geproduceerde groencompost voegen zij organische stof toe aan de bodem, wat belangrijk is voor het behoud en de verbetering van de bodemkwaliteit. Daarnaast werden positieve effecten gevonden op de bodemvruchtbaarheid en het bodemleven (micro-organismen en aaltjes). In de veldproeven zijn geen negatieve effecten op de bodemkwaliteit aangetoond.
Download de resultaten van het onderzoek
Gemeente Rotterdam: Van pilot naar praktijk
De gemeente Rotterdam is koploper in het gebruik van bokashi. Tijdens de landelijke Kennisdag van Circulair Terreinbeheer in 2026 werd toegelicht hoe hun bokashipilot in ongeveer zes jaar onderdeel werd van het reguliere groenbeheer. De toepassing leverde op verschillende locaties minder ongewenste kruidengroei, minder onderhoud en vitalere beplanting op, maar de kwaliteit van het ingezamelde blad bleek daarbij cruciaal. Verder stelde de gemeente een eigen toetsingskader vast (Zelfboordeling) voor bokashi, met voorwaarden voor schoon inzamelen, bewerken, bemonsteren en toepassen. Lees verder
Bodem perengaard krioelt
Biologisch perenteler Fred van de Erve in Goudswaard heeft meegedaan aan een pilot met Bokashi en gezien hoe zeer het bodemleven verbetert. Op 30 hectare boomgaard teelt hij biologische peren voor supermarkten in binnen- en buitenland. De bodem van het biologische perenbedrijf was al heel vruchtbaar, maar na de toepassing van Bokashi zag hij de bodem krioelen van wormen, torretjes en andere bodemdiertjes. ‘Dat bokashi levend organisch materiaal was wisten we al, maar nu zie je het effect ook echt’, aldus Van de Erve. Lees verder
Bokashi bij boomkwekerij
Boomkwekerij Boot en Dart in Boskoop gebruikt bokashi als bodemverbeteraar. De bokashi is aangebracht op verschillende stroken op de kwekerij, met lagen van 5 en 10 cm dik. De resultaten zijn zichtbaar; op het stuk waar geen bokashi is aangebracht is meerdere keren onkruid gewied, bij de bokashistroken was nauwelijks onkruid zichtbaar.De partijen in dit project zijn: de gemeente Alphen aan den Rijn, Bodemkracht/Loonbedrijf Van Vliet uit Ter Aar en Boot en Dart boomkwekerijen uit Boskoop.
Dordtse kringlopen: Bokashi voor akkerbouw
Vijf Dordtse boeren verwerken maaisel van bermen en sloten, bladeren en takken uit het buitengebied van Dordrecht tot bokashi voor hun akkers. Vereniging BoerEnGroen heeft met de gemeente Dordrecht afspraken gemaakt voor haar project Dordtse Kringlopen. Een geslaagde pilot uit 2021 krijgt hiermee een vervolg bij vijf akkerbouwers, die samen 350 hectare landbouwgrond bewerken. Op termijn willen ze ook groen uit de bebouwde kom omzetten in bokashi.
Uitkomsten onderzoek organische bodemverbeteraars: veilig en positief effect
Wetten en regels
Voor het toepassen van (blad) bokashi is een vergunning van de omgevingsdienst nodig. De vergunning vraag je aan via het omgevingsloket voor het perceel waar het wordt toegepast. Bokashi wordt nu nog gezien als afval. Er wordt hard gewerkt aan een nieuwe wet om de toepassing wel mogelijk te maken, los van de pilots. Het Circulair Loket Zuid-Holland kan hierover informeren. Hierin werken de provincie Zuid-Holland, BlueCity, de vijf Zuid-Hollandse omgevingsdiensten en de Zuid-Hollandse gemeenten samen om ondernemers snel verder te helpen met vergunningen en procedures.
